Verslag

Presentaties studenten Kunstacademie AKV St. Joost voor de IND

Asielproblematiek. Vrijdagavond maakte ik over dit onderwerp een heel bijzondere avond mee. Een aantal derdejaarsstudenten van de AKV Sint Joost Akademie in Breda, alweer een hele tijd onderdeel van de Avans Hogeschool presenteerden werk dat zij, geïnspireerd door deze problematiek, hadden gemaakt. Dat gebeurde in het Humanity House vlakbij het Haagse Binnenhof.

Studenten aan die opleiding kunnen een zogenaamde minor doen waarin het thema kunst en engagement centraal staat. Daarvoor zoekt de Akademie dan samenwerking met een organisatie die zich met een belangrijk maatschappelijk probleem bezig houdt. Dit jaar was dat de IND. De studenten kregen toegang tot de dienst. Een aantal medewerkers fungeerde als gids en begeleider. Daarbij toonde de organisatie zich niet bang voor pottenkijkers die misschien wel eens met heel vervelende verhalen naar buiten zouden kunnen komen.

Ikzelf was met de studenten in aanraking gekomen omdat ik een paar uur het een en ander had verteld over de rol van de vluchteling in wat ik voor het gemak maar ons collectief bewustzijn noemt. De bijbel begint bijvoorbeeld met een verdrijving uit het paradijs en ook de stichter van die andere wereldgodsdienst met veel aanhangers in Nederland, Mohammed, moest vluchten. Vluchten heeft dan ook altijd een grote rol gespeeld in de verhalen van onze beschaving en ook in het werk van kunstenaars. Denk bijvoorbeeld aan de ontsnapping van het kindje Jezus met zijn ouders naar Egypte om te ontkomen aan de zwaarden van Herodes soldaten. Dat is een onlosmakelijk onderdeel van het kerstverhaal. Dit is een van de redenen waarom vluchtelingenproblematiek in onze cultuur zo gevoelig ligt.

Geen activistische propaganda
In aanwezigheid van docenten, ouders, belangstellenden en IND’ers onder wie de directeur, lieten de studenten – althans in de meeste gevallen – zien dat geëngageerde kunst geen activistische propaganda is. Zij maakten allemaal zichtbaar, hoorbaar en of invoelbaar hoe zwaar de dilemma’s zijn waarmee iedereen worstelt die op de een of andere manier bij het vluchtelingenbeleid betrokken is. Iedereen weet dat er op de een of andere manier een selectie aan de poort noodzakelijk is. Het behoort bij de Nederlandse politieke traditie, dat je dat volgens objectieve criteria probeert te doen zonder aanzien des persoons. Dat heeft te maken met het Nederlandse gelijkheidsideaal zoals dat tot uiting komt in de Grondwet die niet alleen discriminatie verbiedt maar ook vaststelt dat op het grondgebied van het Koninkrijk der Nederlanden iedereen onder gelijke omstandigheden, gelijk wordt behandeld. Omdat niemand onfeilbaar is, zijn er beroepsmogelijkheden. Tegelijk blijkt vaak genoeg dat het beginsel ‘regel is regel’ tot schrijnende situaties kan leiden en dat recht doen het tegendeel van gerechtigheid inhoudt. Ondertussen speelt de publieke opinie op haar poot.
Dit alles terwijl geen enkele minister, geen enkel Kamerlid, geen enkele partijbons ooit de moed heeft gehad om te zeggen dat hij het ook niet weet. Dat sommige problemen het kunnen van de maatschappij overstijgen. Dat je dilemma’s hebt die nooit weggaan.

Maar dat je zulke problemen wel erger kunt maken: door te beweren dat je een simpele oplossing hebt. Of door ervan uit te gaan dat asielzoekers eendimensionale mensen zijn: heiligen en slachtoffers, of schurken en misleiders.
De aankomende kunstenaars hadden hun doel bereikt: de hoofden van het publiek waren stuk voor stuk een vat vol met gedachten, toen we naar huis gingen. We hadden geen oplossing aangereikt gekregen maar we waren wel tot dieper inzicht gekomen omdat we dankzij hun werk de dilemma’s van het vreemdelingenbeleid sterk hadden gevoeld. Niet zozeer met ons hoofd maar wel met ons hart. We beseften ook weer, waar kunst goed voor was.

Bron: Joop.nl/ Auteur: Han van der Horst

Arts & Humanity: dilemma’s van het asielbeleid

Presentaties - 

Studenten van de kunstacademie AKV|St.Joost in Breda en ’s-Hertogenbosch hebben zich een half jaar lang bezig gehouden met het thema kunst en engagement en geven zij uitdrukking aan de dilemma’s van het asielbeleid. De presentatieavond is een mix van video’s, affiches, performances, schilderijen, foto’s en meer.

Derdejaars studenten van alle verschillende afdelingen van AKV|St.Joost onderzoeken hoe zij hun werk relevant kunnen maken. Hebben kunstenaars/vormgevers wel iets te zeggen over de maatschappij? En kunnen zij hun publiek tot een kritische houding overtuigen?

In deze laatste fase van het project hebben de studenten in samenspraak met de Immigratie en Naturalisatie Dienst (IND) dilemma’s rond de uitvoering van het asielbeleid bevraagd: opvang van uitgeprocedeerde asielzoekers, het ‘bewijzen’ van homoseksualiteit, het imago van de IND in de media, de onmogelijkheid van objectiviteit, etc.

Korte presentaties door studenten
Op deze avond presenteren de studenten hun werk in estafette. Het ene werk wordt getoond, terwijl het andere wordt weggehaald. Na afloop kunnen bezoekers de werken van de studenten in alle rust bekijken. Een avond vol beelden, inspiratie en discussie.


Dit is een onderdeel van dossier