Verslag

'Moderne slavernij niet zien als een uitzondering'

Mensenhandel brengt wereldwijd net zo veel op als de illegale verkoop van drugs. Wie zijn de slachtoffers en wat doet Nederland om ze te beschermen? Daarover werd op 3 april jl. gediscussieerd met (internationale) deskundigen in het Humanity House.

Het probleem van de mensenhandel is complex. De cijfers zijn controversieel en over de beste aanpak is veel discussie. De vier sprekers op de discussiemiddag ‘Europa’s slaven anno nu’, op donderdag 3 april in Den Haag, brachten daarin enigszins duidelijkheid. Toch maakte de middag vooral duidelijk dat er nog veel werk aan de winkel is: de ‘handel’ verplaatst zich voortdurend en vraagt om een veel grotere alertheid van alle partijen die bij de aanpak betrokken zijn.

Geen uitzondering
Om met de cijfers te beginnen: daarover is veel discussie. Voorzichtige schattingen gaan uit van 21 miljoen slachtoffers wereldwijd. Maar volgens Maria Grazia Giammarinaro van veiligheidsorganisatie OVSE gaat het eerder om honderd miljoen mensen. De voormalige vertegenwoordiger op het gebied van mensenhandel zag de afgelopen jaren het onderwerp stijgen op de politieke agenda. Maar als het gaat om de aanpak, blijven instanties te terughoudend. ‘Van prostitutie tot emigratie zien beleidsmakers mensenhandel ten onrechte als een uitzondering.’

Hoe beter je kijkt, hoe meer je ziet
Wie deze ‘moderne slaven’ zijn en waar ze werken is een andere belangrijke vraag. In Nederland houdt nationaal rapporteur Corinne Dettmeijer zich hiermee bezig. Vooral arbeidsmigranten zijn kwetsbaar voor uitbuiting, blijkt uit de jaarlijkse rapportages die zij uitbrengt. Maar ook Nederlanders kunnen slachtoffer worden, bijvoorbeeld in de prostitutie. Sectoren waar uitbuiting vaker voorkomt zijn horeca, land- en tuinbouw, bouw, huishoudelijk werk, fabrieken en havens. ‘Hoe beter je kijkt, hoe meer je ziet’, is de ervaring van de rapporteur. Dat verklaart volgens haar de toename van het aantal gevallen in Nederland. De sectoren waar uitbuiting wordt geregistreerd, veranderen elk jaar. Daarom is het zo belangrijk dat Justitie, hulpverleners en (arbeids)inspecties samenwerken. Dat gaat steeds beter, stelt Dettmeijer.

Naming and shaming
Giammarinaro benadrukte dat mensenhandel naast een politiek en juridisch vraagstuk óók een sociaal probleem is. ‘Onze samenleving accepteert exploitatie’, hield ze de zaal voor. Burgers en bedrijven moeten volgens haar veel meer verantwoordelijkheid nemen. Door gevallen te melden en kritische vragen te stellen bij de goedkope producten en diensten die ze afnemen. Een stelling waar Jerrol Martens zich goed in kon vinden. Hij is manager bij Comensha, een organisatie die gevallen van mensenhandel registreert en hulp biedt aan slachtoffers. Volgens Martens is ‘naming and shaming’ een succesvolle aanpak. Dat gebeurde onder meer met de champignonteelt. Supermarkten namen niet meer af van ‘foute’ telers, waardoor de sector vanzelf werd gezuiverd.

Bewustzijn
Hoopvolle praktijkvoorbeelden werden gemeld door Aurelie Hauchere Vuong, van de internationale arbeidsorganisatie ILO. In Nigeria bijvoorbeeld worden vrouwen op luchthavens benaderd met de vraag wie hun ticket heeft betaald en wat ze denken te gaan doen in Europa. Vaak weten ze niet eens dat ze onbetaald gaan werken in de prostitutie, soms hebben ze zelfs betaald voor baanbemiddeling. Bewustzijn, daar draait het allemaal om. ‘Ook op ambassades van deze landen zou men alerter moeten zijn op mogelijke slachtoffers van mensenhandel.’

Europa’s slaven anno nu

Debat - 

In Europa leven op dit moment meer dan 800.000 mensen als slaven. Meer dan een kwart van hen wordt seksueel uitgebuit. Mensenhandel is wereldwijd ‘booming business’ en heeft een jaaromzet op het niveau van de wereldwijde illegale verkoop van drugs. Europese landen en internationale instellingen onderkennen het probleem en proberen via wetten en regels mensenhandel een halt toe te roepen. Toch neemt die sinds 2004 alleen maar toe. 

Wie zijn deze slaven precies? Begrijpen we het probleem in voldoende mate? Wat onderneemt Nederland om hen te beschermen? Wie zijn die mensenhandelaren, en hoe raken bedrijven en burgers medeplichtig aan deze vorm van georganiseerde misdaad? Tijdens het debat gaat een deskundig panel én het publiek met elkaar in gesprek over de dilemma’s en uitdagingen in de strijd tegen mensenhandel.

Over spreker en programma

Aan het woord komen Corinne Dettmeijer-Vermeulen (Nationaal Rapporteur Mensenhandel), Maria Grazia Giammarinaro (voormalig vertegenwoordiger van de OVSE voor de strijd tegen mensenhandel en momenteel werkzaam als rechter in het strafgerechtshof van Rome), Aurélie Hauchere Vuong (van de internationale arbeidsorganisatie ILO), Jerrol Marten (Coördinator CoMensha) en andere vertegenwoordigers van overheden en het maatschappelijk middenveld in Nederland.


Dit is een onderdeel van dossier